Rozmiar: 11254 bajtów

LINGUISTICA COPERNICANA
Nr 1(7)/2012



SPIS TREŚCI

TEKSTY

Siódmy tom Linguistica Copernicana zawiera 15 artykułów i jedną recenzję. Dominują w nim zdecydowanie prace składniowo-semantyczne, a większość z nich jest poświęcona współczesnemu językowi polskiemu. Publikujemy również artykuły dotyczące innych języków indoeuropejskich, m.in. łaciny i greki. Tom zamyka artykuł z zakresu gramatyki języka staroegipskiego. Wśród prac składniowo-semantycznych niemało jest studiów analizujących strukturę znaczeniową wybranych jednostek leksykalnych i grup jednostek. Wszystkie artykuły łączy analiza faktów językowych i refleksja teoretyczno-metodologiczna.

Tom otwiera artykuł Witolda Mańczaka, nestora językoznawstwa indoeuropejskiego i romańskiego. Autor przedstawia argumenty przemawiające za prawdziwością swojej teorii nieregularnego rozwoju fonetycznego spowodowanego frekwencją (powołuje się m.in. na opinię Zbigniewa Szkutnika, profesora matematyki stosowanej) i polemizuje z poglądami językoznawców nieaprobujących Jego teorii, z Andrzejem Bogusławskim i Andrzejem Bańkowskim. W następnym artykule, Zuzanna Topolińska, w wyniku badań paralelizmów i rozbieżności między Słowiańszczyzną północno-zachodnią i południowo-wschodnią (przede wszystkim na materiale języków polskiego i macedońskiego), analizuje kierunki derywacji semantycznej formacji słowotwórczych z centralnym, ogólnosłowiańskim derywatem osoba.

Andrzej Bogusławski przedstawia rozważania dotyczące interpretacji tezy 7. Ludwiga Wittgensteina, zamykającej jego "Traktat logiczno-filozoficzny", z punktu widzenia jej odniesienia do wybranych problemów związanych ze strukturą tematyczno-rematyczną jako wielkością nieredukowalną do jednostek segmentalnych. Piotr Sobotka charakteryzuje program analizy składniowo-semantycznej i funkcjonalno-informacyjnej tekstów dawnych, w szczególności antycznych, a następnie interpretuje dwa rodzaje prolepsy (składniową i leksykalną) w języku greckim na przykładzie wypowiedzeń pochodzących z Medei Eurypidesa i Ewangelii według św. Jana. Magdalena Danielewiczowa, na szerszym tle ogólnej charakterystyki sekwencji o postaci aby, rozważa problem statusu tego ciągu w pytaniach rozstrzygnięcia (kwestionując m.in. rozpowszechniony sąd o istnieniu jednostki o kształcie czy aby) i stawia m.in. hipotezę, iż takie partykułowe aby (niezależne od spójnikowego) jest sygnałem wolitywnej ascezy.

Joanna Zaucha omawia centralny dla metodologii semantyki problem uzasadniania tez o analityczności i w świetle definicji analityczności J. Hintikki, S. Kripkego i A. Bogusławskiego wskazuje na pozytywne wyróżniki tej kategorii, obalające argumentację W. v. O. Quine'a, który kwestionował Kantowskie rozróżnienie sądów analitycznych i syntetycznych. Izabela Duraj-Nowosielska bada - na tle klas przysłówkowych modyfikatorów intencjonalności i nieintencjonalności - wpływ akcentu zdaniowego oraz braku akcentu na interpretację semantyczną przysłówków niechcący i przypadkiem, występujących w pozycjach tematycznych i rematycznych wypowiedzenia. Anna Kisiel rozważa sposób funkcjonowania w wypowiedzeniach partykuł kontekstowych dodających typu na dodatek (i takich hiponimów, jak np. na dokładkę, na dobitkę), a następnie analizuje strukturę tematyczno-rematyczną zdań z tymi partykułami.

Małgorzata Górska charakteryzuje szyk w języku łacińskim na tle rozpowszechnionych zasad typologii porządku linearnego głównych składników zdania, a następnie uznając za neutralny szyk SOV, omawia zależności między pozycją początkową i końcową zdania a jego strukturą tematyczno-rematyczną. Joanna Kościerzyńska, w wyniku analizy kontekstów wyrażenia _w taki sposób, że_, z dwoma argumentami nieprzedmiotowymi, uzasadnia tezę o jego bifunkcyjności (jako wskaźnika powierzchniowego relacji całość - część i całość - całość), odwołując się do opisu struktury tematyczno-rematycznej wypowiedzeń konstytuowanych przez to wyrażenie.

Tomasz Nowak analizuje leksykalne wykładniki pojęcia życia we współczesnym języku polskim, przede wszystkim zaś strukturę semantyczną dwóch czasowników o postaci żyć, witalnego i omnitemporalnego, na szerszym tle fenomenologii lingwistycznej (obejmującym również pojęcie istnienia). Emilia Kubicka na tle analizy pojęć granicy, początku i końca w semantyce, leksykografii i filozofii charakteryzuje konteksty użycia słowa granica w języku polskim, wyodrębnia jednostki języka o postaci granice czegoś i granica między czymś a czymś, i proponuje ich eksplikacje semantyczne. Natalia Żochowska omawia znaczenie, sposób użycia i łączliwość leksykalną przysłówka mimochodem (m.in. na tle wyrażenia przy okazji), proponując też jego eksplikację semantyczną.

Piotr Sorbet w wyniku analizy licznych przykładów zapożyczeń leksykalnych w obrębie języków indoeuropejskich, zwłaszcza romańskich, uzasadnia konieczność wyróżnienia zapożyczeń leksykalizujących. Krystyna Komorowska bada zmiany, które zaszły w wyniku procesu gramatykalizacji w formie terminatiwu w języku staroegipskim i klasycznym egipskim.

Tom zamyka recenzja Witolda Mańczaka książki Zbigniewa Babika, Korespondencje akcentowe między słowiańskim i starszymi językami indoeuropejskimi (pierwotne neutra tematyczne). Przyczynki do krytyki akcentologii post-Illicz-Swityczowskiej (Prace Instytutu Filologii Słowiańskiej UJ 27, Kraków: Wydawnictwo Lexis 2012, s.557).

Szanownym Państwu Recenzentom wydawniczym uprzejmie dziękuję za wnikliwą ocenę artykułów i uwagi krytyczne.

Maciej Grochowski

TEKSTY


Artykuły

Witold Mańczak
Rozmiar: 44 bajtów Aktualna sytuacja teorii nieregularnego rozwoju fonetycznego spowodowanego frekwencją
Zuzanna Topolińska
Rozmiar: 44 bajtów Słow. *seb- / *sob- jako punkt wyjścia derywacji formalnej i semantycznej
Andrzej Bogusławski
Rozmiar: 44 bajtów Nota o TRS i o tezie 7 Wittgensteina
Piotr Sobotka
Rozmiar: 44 bajtów Funkcjonalna interpretacja tekstów historycznych. Dwa typy prolepsy w języku greckim na przykładzie Medei Eurypidesa (248-249) i Ewangelii wg św. Jana (12, 12-13)
Magdalena Danielewiczowa
Rozmiar: 44 bajtów Czy aby Maciej mi przytaknie? O statusie aby w pytaniach rozstrzygnięcia
Joanna Zaucha
Rozmiar: 44 bajtów Od metafizyki do semantyki. O uzasadnianiu tez o analityczności
Izabela Duraj-Nowosielska
Rozmiar: 44 bajtów Kilka uwag o wpływie przycisku zdaniowego na interpretację przysłówków-modyfikatorów intencjonalności (na przykładzie niechcący, przypadkiem)
Anna Kisiel
Rozmiar: 44 bajtów STR zdań z partykułami dodającymi
Małgorzata Górska
Rozmiar: 44 bajtów Wykładniki struktury tematyczno-rematycznej w języku łacińskim
Joanna Kościerzyńska
Rozmiar: 44 bajtów Pojęcie sposobu jako wielkość relacyjna. Struktura tematyczno-rematyczna wypowiedzeń o schemacie '…w taki sposób, że…'
Tomasz Nowak
Rozmiar: 44 bajtów Co to jest życie? Preliminaria semantyczne
Emilia Kubicka
Rozmiar: 44 bajtów O pojęciu GRANICY - raz jeszcze
Natalia Żochowska
Rozmiar: 44 bajtów Łączliwość leksykalna przysłówka mimochodem
Piotr Sorbet
Rozmiar: 44 bajtów Propozycja nowej kategorii zapożyczeń w językoznawstwie diachronicznym
Krystyna Komorowska
Rozmiar: 44 bajtów Terminative in Egyptian - a process of grammaticalization

Recenzje

Witold Mańczak
Rozmiar: 44 bajtów Zbigniew Babik, 2012, Korespondencje akcentowe między słowiańskim i starszymi językami indoeuropejskimi (pierwotne neutra tematyczne). Przyczynki do krytyki akcentologii post-Illicz-Swityczowskiej, Prace Instytutu Filologii Słowiańskiej UJ 27, Kraków: Wydawnictwo Lexis